Littekenbehandeling: alle opties op een rij
Littekenbehandeling omvat diverse technieken om littekens te verbeteren, van conservatieve methoden zoals siliconen tot geavanceerde laserbehandelingen en chirurgische correctie. In dit artikel ontdek je welke behandeling het beste past bij jouw type litteken.
Let op: Dit artikel is informatief bedoeld. Raadpleeg altijd een gekwalificeerde specialist voor persoonlijk advies over jouw litteken.
Op zoek naar een specialist? Vind een plastisch chirurg bij jou in de buurt →
Littekens zijn een natuurlijk onderdeel van het genezingsproces van de huid na verwonding, operatie of huidaandoeningen zoals acne. Hoewel een litteken nooit volledig verdwijnt, kan een plastisch chirurg met diverse behandelingen het uiterlijk aanzienlijk verbeteren.
De keuze voor de juiste behandeling hangt af van het type litteken, de locatie, de leeftijd van het litteken en je persoonlijke wensen. Vaak wordt een combinatie van behandelingen ingezet voor het beste resultaat.
Soorten littekens
Niet alle littekens zijn hetzelfde. Het type litteken bepaalt welke behandeling het meest effectief is. Hieronder worden de belangrijkste littekentypen besproken.
Normaal litteken
Een normaal litteken is aanvankelijk rood of roze en verhoogd, maar wordt na verloop van tijd vlak, bleek en minder opvallend. Dit proces duurt 12-18 maanden.
Behandeling: Conservatieve behandeling met siliconen is vaak voldoende. Laserbehandeling kan roodheid versneld verminderen.
Hypertrofisch litteken
Een verhoogd, rood litteken dat jeukt en soms pijnlijk is. Het blijft binnen de grenzen van de oorspronkelijke wond en kan na 1-2 jaar spontaan verbeteren.
Behandeling: Siliconenproducten, druktherapie, corticosteroïd-injecties, laserbehandeling. Bij persisterende klachten chirurgische correctie.
Keloïd
Een overmatig groeiend litteken dat buiten de oorspronkelijke wondgrenzen uitbreidt. Keloïden verbeteren niet spontaan en kunnen terugkeren na behandeling. Genetische aanleg speelt een rol.
Behandeling: Combinatiebehandeling met injecties, druk, siliconen en soms chirurgie gevolgd door bestraling. Keloïden zijn moeilijk te behandelen.
Atrofisch litteken
Een ingezonken litteken, lager dan het omringende huidniveau. Typisch voor acnelittekens en striae. De huid mist volume en structuur.
Behandeling: Laserbehandeling, microneedling, fillers, chemische peelings. Vaak zijn meerdere behandelingen nodig.
Contractuurlitteken
Een litteken dat de onderliggende huid en spieren samentrekt, vaak na brandwonden. Kan bewegingsbeperking veroorzaken.
Behandeling: Chirurgische correctie met huidtransplantatie of lapplastiek is vaak nodig. Fysiotherapie ondersteunt het herstel.
Behandelingsmogelijkheden
Er zijn diverse behandelingsmogelijkheden voor littekens, van eenvoudige thuisbehandelingen tot geavanceerde medische procedures. Hieronder worden de belangrijkste opties besproken.
Siliconenproducten
Siliconenpleisters en -gels zijn de eerste keuze voor littekenbehandeling. Ze houden het litteken vochtig, beschermen tegen uitdroging en verminderen collageenoverproductie. Wetenschappelijk bewezen effectief voor preventie en behandeling van verhoogde littekens.
Werkwijze: Dagelijks aanbrengen op het gesloten litteken, 12-24 uur per dag, gedurende 2-6 maanden.
Geschikt voor: Preventie van problematische littekens, hypertrofische littekens, keloïden, recente chirurgische littekens
Verwacht resultaat: Verminderde hoogte, roodheid en jeuk. Resultaat na 2-3 maanden zichtbaar.
Laserbehandeling
Laserbehandeling is een van de meest effectieve methoden voor littekenverbetering. Verschillende lasertypes behandelen verschillende aspecten: vasculaire lasers voor roodheid, ablative lasers voor textuur, en fractionele lasers voor algehele verbetering.
Werkwijze: De laser wordt over het litteken geleid om de huid te behandelen. Per sessie 15-45 minuten. Meerdere sessies nodig met 4-6 weken tussentijd.
Geschikt voor: Rode littekens, acnelittekens, chirurgische littekens, textuurverbetering
Verwacht resultaat: Gladder oppervlak, verminderde roodheid, verbeterde textuur. Resultaat na 3-6 sessies.
Corticosteroïd-injecties
Injecties met corticosteroïden (zoals triamcinolon) remmen de overmatige collageenproductie die verhoogde littekens veroorzaakt. De injecties worden direct in het littekenweefsel geplaatst.
Werkwijze: Injecties worden elke 4-6 weken herhaald, meestal 3-5 keer. Bij keloïden kan langduriger behandeling nodig zijn.
Geschikt voor: Hypertrofische littekens, keloïden, verhoogde littekens
Verwacht resultaat: Vlakker, zachter litteken. Vermindering van jeuk en pijn. Resultaat na 2-3 injecties.
Microneedling
Bij microneedling worden minuscule naalden gebruikt om gecontroleerde micro-verwondingen te creëren. Dit stimuleert het natuurlijke genezingsproces en de aanmaak van nieuw collageen, waardoor de huidtextuur verbetert.
Werkwijze: Een dermapen of dermaroller wordt over het litteken geleid. Behandeling duurt 20-30 minuten. Meerdere sessies nodig met 4-6 weken tussentijd.
Geschikt voor: Acnelittekens, atrofische littekens, striae, textuurverbetering
Verwacht resultaat: Verbeterde huidtextuur, opvulling van ingezonken littekens. Resultaat na 3-6 sessies.
Chirurgische littekencorrectie
Bij chirurgische correctie wordt het litteken uitgesneden en de wond opnieuw gehecht met speciale technieken om een minder opvallend nieuw litteken te creëren. Soms wordt huid verplaatst (Z-plastiek, W-plastiek) om spanning te verminderen.
Werkwijze: De ingreep vindt plaats onder lokale of algehele verdoving. Het oude litteken wordt verwijderd en de wond wordt met fijne hechtingen gesloten.
Geschikt voor: Brede littekens, littekens met slechte oriëntatie, contractuurlittekens, littekens die andere behandelingen niet verbeteren
Verwacht resultaat: Smaller, minder opvallend litteken. Definitief resultaat na 6-12 maanden.
Dermabrasie en peelings
Bij dermabrasie wordt de bovenste huidlaag mechanisch verwijderd, bij chemische peelings gebeurt dit met zuren. Beide stimuleren de aanmaak van nieuwe huid en verbeteren de textuur.
Werkwijze: De huid wordt verdoofd. Bij dermabrasie wordt met een roterend instrument geschuurd, bij peelings wordt zuur aangebracht. Herstel duurt 1-3 weken.
Geschikt voor: Acnelittekens, oppervlakkige littekens, ongelijkmatige huidtextuur
Verwacht resultaat: Gladder huidoppervlak, minder diepte. Resultaat na 1-3 behandelingen.
Fillers
Injecteerbare fillers (meestal hyaluronzuur) kunnen ingezonken littekens opvullen en naar het niveau van de omringende huid brengen. Het effect is tijdelijk maar direct zichtbaar.
Werkwijze: De filler wordt direct onder het litteken geïnjecteerd. De behandeling duurt 15-30 minuten. Herhaling nodig na 6-12 maanden.
Geschikt voor: Atrofische littekens, acnelittekens met volumeverlies
Verwacht resultaat: Direct zichtbaar volumeherstel. Tijdelijk effect (6-12 maanden).
Littekens voorkomen
Voorkomen is beter dan genezen. Met goede wondverzorging kun je de kans op problematische littekens aanzienlijk verkleinen.
Tips voor optimale littekengenezing
- Houd de wond schoon en vochtig met geschikte wondverzorgingsproducten
- Vermijd spanning op de wond - laat de wond rustig genezen
- Start met siliconenproducten zodra de wond gesloten is (na 2-3 weken)
- Bescherm het litteken tegen de zon met SPF50 gedurende minimaal 12 maanden
- Masseer het litteken zachtjes na wondgenezing (na instructie van arts)
- Vermijd roken - dit verstoort de wondgenezing significant
- Volg alle instructies van je chirurg nauwkeurig op
- Wees geduldig - littekens rijpen 12-18 maanden voordat ze hun definitieve uiterlijk hebben
Kosten en vergoeding
De kosten voor littekenbehandeling variëren sterk per type behandeling. In bepaalde gevallen is (gedeeltelijke) vergoeding door de zorgverzekering mogelijk.
Kosten overzicht
| Behandeling | Indicatieve kosten |
|---|---|
| Siliconenproducten | €20 - €80/maand |
| Laserbehandeling | €150 - €500/sessie |
| Corticosteroïd-injecties | €50 - €150/injectie |
| Microneedling | €150 - €350/sessie |
| Chirurgische correctie | €500 - €3.000 |
| Fillers | €250 - €500/behandeling |
Vergoeding: Behandeling kan soms vergoed worden bij functionele klachten, na een ongeval of medische noodzaak. Vraag vooraf een machtiging aan. Lees meer over reconstructieve chirurgie.
Veelgestelde vragen
Hieronder beantwoorden we de meest gestelde vragen over littekenbehandeling.
Kan een litteken volledig verdwijnen?
Een litteken verdwijnt nooit volledig, maar kan wel aanzienlijk verbeteren. Met de juiste behandeling kan een litteken tot 70-80% minder opvallend worden: gladder, vlakker en lichter van kleur. De mate van verbetering hangt af van het type litteken, de locatie, je huidtype en de gekozen behandeling. Een ervaren plastisch chirurg kan een realistische inschatting geven.
Wanneer kan ik een litteken laten behandelen?
Het optimale moment hangt af van het type behandeling. Conservatieve behandelingen zoals siliconenproducten kunnen direct na volledige wondgenezing starten (2-3 weken). Voor laserbehandeling moet het litteken meestal 3-6 maanden oud zijn. Chirurgische littekencorrectie gebeurt bij voorkeur na 12-18 maanden, wanneer het litteken volledig gerijpt is. Soms is vroege interventie bij hypertrofische littekens juist effectiever.
Wordt littekenbehandeling vergoed door de zorgverzekering?
Littekenbehandeling wordt in bepaalde gevallen vergoed: bij functionele klachten (bewegingsbeperking, pijn), na een ongeval of medische noodzakelijke ingreep, of bij ernstige psychosociale klachten. Cosmetische littekenbehandeling wordt meestal niet vergoed. Vraag vooraf een machtiging aan bij je zorgverzekeraar en informeer naar de specifieke voorwaarden.
Hoeveel behandelingen zijn nodig voor zichtbaar resultaat?
Dit varieert sterk per behandeling en type litteken. Laserbehandeling vereist doorgaans 3-6 sessies met 4-6 weken tussentijd. Corticosteroïd-injecties worden 3-5 keer herhaald. Microneedling vraagt om 3-6 behandelingen. Chirurgische correctie gebeurt meestal in één sessie. Je behandelaar stelt een persoonlijk behandelplan op.
Is littekenbehandeling pijnlijk?
De meeste behandelingen worden uitgevoerd onder lokale verdoving of met verdovende crème, waardoor je weinig pijn ervaart. Bij laserbehandeling voel je tintelingen of warmte, vergelijkbaar met tikjes van een elastiekje. Injecties kunnen kortstondig prikken. Chirurgische correctie gebeurt onder volledige verdoving. Na de behandeling kan het gebied gevoelig zijn.
Wat is het verschil tussen een hypertrofisch litteken en een keloïd?
Een hypertrofisch litteken is verhoogd en rood, maar blijft binnen de grenzen van de oorspronkelijke wond. Het verbetert vaak spontaan na 1-2 jaar en reageert goed op behandeling. Een keloïd groeit buiten de wondgrenzen, verbetert niet spontaan, kan blijven groeien en heeft de neiging terug te komen na behandeling. Keloïden komen vaker voor bij mensen met een donkerdere huid.
Kunnen oude littekens nog behandeld worden?
Ja, ook oude littekens kunnen worden behandeld. Laserbehandeling, chirurgische correctie en microneedling zijn effectief voor oude littekens. Het resultaat kan echter minder voorspelbaar zijn dan bij jonge littekens, omdat oude littekens stabieler zijn en minder reageren op sommige behandelingen. Een plastisch chirurg kan tijdens het consult een realistische inschatting geven.
Hoe voorkom ik problematische littekens?
Goede wondverzorging is cruciaal voor optimale littekengenezing. Houd de wond schoon en vochtig, vermijd spanning op de wond, start vroeg met siliconenproducten (zodra de wond gesloten is), bescherm het litteken tegen de zon met SPF50 gedurende minimaal 12 maanden, en volg alle instructies van je chirurg nauwkeurig op. Vermijd roken, want dit verstoort de wondgenezing significant.
Conclusie
Littekenbehandeling biedt effectieve mogelijkheden om littekens aanzienlijk te verbeteren. Van eenvoudige siliconenproducten tot geavanceerde laserbehandelingen en chirurgische correctie - er is voor vrijwel elk type litteken een passende behandeling.
Het belangrijkste is dat je tijdig start met preventieve maatregelen en een ervaren plastisch chirurg raadpleegt voor persoonlijk advies. Lees ook onze artikelen over huidverbetering en wat je kunt verwachten tijdens een consult.
Op zoek naar een plastisch chirurg in de buurt?
Vind snel en eenvoudig een gekwalificeerde plastisch chirurg bij jou in de buurt via onze landelijke zoekgids.
Vind een Plastisch Chirurg