Reconstructieve chirurgie: complete gids
Reconstructieve chirurgie herstelt functie en uiterlijk na ziekte, ongeval of bij aangeboren afwijkingen. In dit uitgebreide artikel lees je alles over de mogelijkheden, technieken, vergoeding en wat je kunt verwachten.
Let op: Dit artikel is informatief bedoeld en vervangt geen medisch advies. Bespreek je situatie altijd met een specialist.
Op zoek naar een specialist? Vind een plastisch chirurg bij jou in de buurt →
Wat is reconstructieve chirurgie?
Reconstructieve chirurgie is een essentieel onderdeel van het werk van een plastisch chirurg. In tegenstelling tot cosmetische chirurgie, die zich richt op het verbeteren van het uiterlijk bij gezonde mensen, richt reconstructieve chirurgie zich op het herstellen van functie en uiterlijk na ziekte, ongeval of bij aangeboren afwijkingen.
Het doel van reconstructieve chirurgie is niet primair schoonheid, maar het terugbrengen van normale anatomie en functie. Dit kan variëren van het reconstrueren van een borst na kanker tot het herstellen van een verlamde hand, van het corrigeren van een hazenlip bij een baby tot het behandelen van ernstige brandwondenlittekens.
Reconstructieve chirurgie wordt in de meeste gevallen vergoed door de basisverzekering, omdat het als medisch noodzakelijk wordt beschouwd. Dit in tegenstelling tot cosmetische ingrepen, die je zelf moet betalen.
Behandelgebieden
Reconstructieve chirurgie omvat een breed scala aan behandelingen. Hieronder vind je een overzicht van de belangrijkste behandelgebieden.
Na kankerbehandeling
Reconstructie na oncologische chirurgie om functie en uiterlijk te herstellen.
Borstreconstructie na mastectomie
Herstel van de borst(en) na borstamputatie. Kan met implantaten of eigen weefsel. Directe of uitgestelde reconstructie mogelijk.
Herstel: 6-12 maanden totaal traject
Herstel na huidkankeroperaties
Reconstructie van huiddefecten na verwijdering van huidkanker, vooral in het gezicht. Lokale lapplastieken of huidtransplantaties.
Herstel: 2-6 weken
Reconstructie na hoofd-halskanker
Complexe reconstructies van kaak, tong, keel of gezicht na tumorverwijdering. Vaak met vrije weefseltransplantaties.
Herstel: Meerdere maanden
Na trauma en ongevallen
Herstel van weefsel en functie na acute verwondingen of ongevallen.
Brandwondenherstel
Behandeling van littekenweefsel na brandwonden. Huidtransplantaties, weefselexpansie en littekentherapie. Vaak meerdere operaties nodig.
Herstel: Langdurig traject, jaren
Handletsel reconstructie
Herstel van pezen, zenuwen en botten na handletsel. Microchirurgische technieken voor optimale functie.
Herstel: 3-6 maanden + revalidatie
Gezichtsreconstructie
Herstel na gezichtstrauma, fracturen of weke delenverwondingen. Botreconstructie en weke delenplastiek.
Herstel: Variabel, weken tot maanden
Complexe wondgenezing
Behandeling van chronische wonden, decubitus of wonden die niet genezen. Huidtransplantaties en lapplastieken.
Herstel: Variabel
Aangeboren afwijkingen
Correctie van afwijkingen waarmee mensen worden geboren.
Schisis (hazenlip en gespleten gehemelte)
Correctie van lip- en/of gehemeltespleten. Behandeling start kort na de geboorte en omvat meerdere operaties tijdens de kindertijd.
Herstel: Langdurig traject tot volwassenheid
Oorafwijkingen
Correctie van flaporen, ontbrekende oren (microtie) of andere oorafwijkingen. Vanaf leeftijd 5-6 jaar mogelijk.
Herstel: 2-6 weken per ingreep
Handafwijkingen
Correctie van syndactylie (vergroeide vingers), polydactylie (extra vingers) of andere handafwijkingen.
Herstel: Variabel, vaak in kindertijd
Schedelafwijkingen
Correctie van craniosynostose en andere schedelafwijkingen. Multidisciplinaire behandeling samen met neurochirurgie.
Herstel: Langdurig traject
Functioneel herstel
Ingrepen gericht op het herstellen van lichamelijke functie.
Zenuwreconstructie
Herstel van beschadigde zenuwen door trauma of ziekte. Microchirurgische technieken voor zenuwnaad of transplantatie.
Herstel: Maanden tot jaren voor volledig herstel
Lymfoedeem chirurgie
Chirurgische behandeling van chronisch lymfoedeem. Lymfekliertransplantatie of lymfoveneuze anastomose.
Herstel: 3-6 maanden
Littekencorrectie
Verbetering van functioneel beperkende littekens. Z-plastiek, huidtransplantatie of weefselexpansie.
Herstel: 4-12 weken
Borstreconstructie: technieken
Borstreconstructie na mastectomie is een van de meest uitgevoerde reconstructieve ingrepen. Er zijn verschillende technieken mogelijk. De keuze hangt af van je lichaamsbouw, medische situatie en voorkeuren.
Implantaten (prothese)
Reconstructie met siliconen implantaten. Vaak eerst een weefselexpander om ruimte te creëren, later vervangen door definitief implantaat.
Voordelen
- • Kortere operatietijd
- • Geen extra littekens elders op het lichaam
- • Sneller herstel
Nadelen
- • Minder natuurlijk aanvoelen
- • Implantaten moeten soms worden vervangen
- • Risico op kapselcontractuur
Geschikt voor: Vrouwen met voldoende huid en spierweefsel, voorkeur voor kortere operatie
Eigen weefsel (DIEP-flap)
Reconstructie met huid en vet van de buik. De bloedvaten worden microchirurgisch aangesloten. De buikspieren blijven intact.
Voordelen
- • Natuurlijker resultaat
- • Warm, zacht weefsel
- • Levenslang resultaat
- • Tegelijk buikwandcorrectie
Nadelen
- • Langere operatietijd (6-8 uur)
- • Extra litteken op de buik
- • Langer herstel
Geschikt voor: Vrouwen met voldoende buikweefsel, goede algemene gezondheid
Latissimus dorsi flap
Reconstructie met spier en huid van de rug. Wordt vaak gecombineerd met een implantaat.
Voordelen
- • Betrouwbare techniek
- • Ook mogelijk na bestraling
- • Goede bloedvoorziening
Nadelen
- • Extra litteken op de rug
- • Mogelijke krachtvermindering schouder
- • Vaak in combinatie met implantaat nodig
Geschikt voor: Vrouwen met weinig buikweefsel, eerdere buikoperaties, of na bestraling
Vergoeding en verzekering
Een belangrijk verschil tussen reconstructieve en cosmetische chirurgie is de vergoeding. Reconstructieve ingrepen worden meestal (deels) vergoed.
Basisverzekering
Reconstructieve chirurgie wordt vergoed vanuit de basisverzekering als deze medisch noodzakelijk is. Dit geldt voor reconstructie na kanker, trauma, brandwonden en aangeboren afwijkingen.
Voorwaarden:
- Doorverwijzing van arts of specialist
- Medische noodzaak vastgesteld
- Behandeling in gecontracteerd ziekenhuis/kliniek
Let op: Eigen risico is van toepassing. Controleer bij je verzekeraar.
Machtiging
Voor sommige reconstructieve ingrepen is vooraf een machtiging van de zorgverzekeraar nodig. Dit geldt bijvoorbeeld voor bepaalde borstreconstructies of grote littekenrecorrecties.
Voorwaarden:
- Aanvraag door behandelend arts
- Medische onderbouwing
- Goedkeuring voor aanvang behandeling
Let op: Start niet met behandeling voordat machtiging is goedgekeurd.
Niet vergoed
Sommige ingrepen die als cosmetisch worden beschouwd, worden niet vergoed. Dit kan gelden voor verfijningen na reconstructie die puur esthetisch zijn.
Voorwaarden:
- Geen medische noodzaak
- Puur cosmetisch doel
Let op: Bespreek vooraf met de chirurg en verzekeraar wat wel en niet vergoed wordt.
Multidisciplinaire zorg
Reconstructieve chirurgie vindt vaak plaats in een multidisciplinair team. Afhankelijk van je situatie werk je samen met:
- Plastisch chirurg - voor de reconstructieve ingreep
- Oncoloog - bij reconstructie na kanker
- Fysiotherapeut - voor revalidatie en herstel
- Psycholoog - voor emotionele ondersteuning
- Verpleegkundig specialist - voor nazorg en begeleiding
Veelgestelde vragen
Hieronder beantwoorden we de meest gestelde vragen over reconstructieve chirurgie.
Wat is reconstructieve chirurgie?
Reconstructieve chirurgie is een tak van de plastische chirurgie die zich richt op het herstellen van functie en uiterlijk na ziekte, ongeval of bij aangeboren afwijkingen. In tegenstelling tot cosmetische chirurgie is reconstructieve chirurgie medisch noodzakelijk. Het doel is niet primair verbeteren van het uiterlijk, maar herstel van normale functie en anatomie. Een plastisch chirurg kan zowel reconstructieve als cosmetische ingrepen uitvoeren.
Wordt reconstructieve chirurgie vergoed door de zorgverzekering?
Ja, reconstructieve ingrepen worden meestal (deels) vergoed door de basisverzekering omdat ze medisch noodzakelijk zijn. Een doorverwijzing van je huisarts of behandelend specialist is vereist. De exacte vergoeding hangt af van je verzekering, of de kliniek gecontracteerd is, en je eigen risico. Voor sommige ingrepen is vooraf een machtiging nodig. Bespreek dit altijd vooraf met zowel je arts als je zorgverzekeraar.
Hoe lang duurt een reconstructieve behandeling?
Dit varieert enorm afhankelijk van de aard en complexiteit van de reconstructie. Een eenvoudige littekencorrectie kan in enkele uren worden uitgevoerd met een herstel van weken. Complexe trajecten zoals borstreconstructie na kanker of brandwondenherstel kunnen meerdere operaties over maanden of zelfs jaren omvatten. Bij borstreconstructie met eigen weefsel duurt het volledige traject vaak 6-12 maanden. Je plastisch chirurg bespreekt het verwachte tijdspad met je.
Wat is het verschil tussen reconstructieve en cosmetische chirurgie?
Reconstructieve chirurgie herstelt functie en uiterlijk na ziekte, trauma of bij aangeboren afwijkingen. Het is medisch noodzakelijk en wordt meestal vergoed. Cosmetische chirurgie verbetert het uiterlijk bij gezonde mensen die tevreden willen zijn met hoe ze eruitzien, zonder medische noodzaak. Het wordt niet vergoed. De chirurgische technieken overlappen vaak, en dezelfde plastisch chirurg kan beide types ingrepen uitvoeren.
Heb ik een doorverwijzing nodig voor reconstructieve chirurgie?
Ja, voor reconstructieve chirurgie heb je meestal een doorverwijzing nodig van je huisarts of behandelend specialist (bijvoorbeeld oncoloog na kanker, brandwondenarts na brandwonden). Dit is ook nodig voor vergoeding door de zorgverzekering. Bij aangeboren afwijkingen bij kinderen wordt vaak doorverwezen door de kinderarts. Het ziekenhuis of de kliniek kan je informeren over de exacte procedure.
Wanneer kan borstreconstructie na mastectomie plaatsvinden?
Borstreconstructie kan direct tijdens de mastectomie plaatsvinden (directe reconstructie) of later na afronding van de oncologische behandeling (uitgestelde reconstructie). Directe reconstructie heeft als voordeel dat je wakker wordt met een vorm van borst, wat psychologisch gunstig kan zijn. Uitgestelde reconstructie kan nodig zijn als bestraling nodig is of je tijd nodig hebt om te herstellen en na te denken. De timing hangt af van je medische situatie, behandelplan en persoonlijke voorkeuren.
Welke technieken worden gebruikt voor borstreconstructie?
De twee hoofdtechnieken zijn reconstructie met implantaten (siliconen prothesen) of met eigen weefsel (autologe reconstructie). Bij eigen weefsel zijn de DIEP-flap (buikweefsel) en latissimus dorsi flap (rugweefsel) het meest gebruikt. Soms worden technieken gecombineerd. De keuze hangt af van je lichaamsbouw, eventuele eerdere operaties, of je bestraling hebt gehad, je voorkeuren en je algemene gezondheid. Je plastisch chirurg bespreekt alle opties met je.
Kunnen littekens worden verbeterd met reconstructieve chirurgie?
Ja, littekencorrectie is een belangrijk onderdeel van reconstructieve chirurgie. Er zijn verschillende technieken: excisie (het litteken wegsnijden en opnieuw hechten), Z-plastiek (het litteken verlengen om spanning te verminderen), huidtransplantatie bij grote littekens, weefselexpansie bij littekens met huidtekort, en laserbehandeling voor oppervlakkige littekens. Het litteken kan significant worden verbeterd, maar nooit volledig onzichtbaar gemaakt. Lees meer in ons artikel over littekenbehandeling.
Conclusie
Reconstructieve chirurgie biedt hoop en herstel voor mensen die door ziekte, ongeval of aangeboren afwijkingen te maken hebben met functionele of uiterlijke problemen. De mogelijkheden zijn uitgebreid en de technieken worden steeds geavanceerder.
Als je denkt dat reconstructieve chirurgie iets voor jou kan betekenen, neem dan contact op met je huisarts of behandelend specialist voor een doorverwijzing. Lees ook onze artikelen over littekenbehandeling en wat een plastisch chirurg doet.
Op zoek naar een plastisch chirurg in de buurt?
Vind snel en eenvoudig een gekwalificeerde plastisch chirurg bij jou in de buurt via onze landelijke zoekgids.
Vind een Plastisch Chirurg